Doğum ve Ebeveyn İzni — Annelik, Babalık ve Ebeveyn İzni
Fransa'daki doğum ve ebeveyn izni sağlık, iş hukuku ve sosyal güvenlik birlikte tasarlanmış bir yapıdır. İş Kanunu (Code du travail) izin hakkını belirler; sosyal güvenlik (Assurance Maladie) bu süre boyunca günlük tazminatı (IJSS, indemnités journalières) öder. Diğer ülkelerin pek çoğundan farkı, babalık izninin 25 gün gibi uzun ve bir kısmının zorunlu olması ve ebeveyn eğitim izninin (congé parental d'éducation) ayrıca uzun süreli bir program olarak tasarlanmış olmasıdır.
Temel mekanizmalar:
- Congé maternité (annelik izni) — Genelde toplam 16 hafta (doğum öncesi 6 hafta + doğum sonrası 10 hafta) standarttır. Üçüncü çocuk ve sonrası veya çoğul gebelik durumlarında daha uzundur (örneğin çoğul gebelik veya üçüncü çocukta 26 haftaya kadar veya daha fazla). Bir kısmı zorunlu izindir (gebelik sonu ve doğum sonrası); bu süreçte sağlık sigortası IJSS ödemesi yapar (önceki maaş bazlı, üst sınır uygulanır).
- Congé paternité et d'accueil de l'enfant (babalık izni) — Temmuz 2021 değişikliğiyle genelde 25 gün (çoğul gebelikte 32 gün) olarak genişletildi; doğum sonrası ilk 7 gün zorunlu kullanılır. Sosyal güvenlikten IJSS ödenir.
- Congé d'adoption (evlat edinme izni) — Hane durumuna göre 16-22 hafta (çoklu evlat edinmede 22 haftadan fazla) biçiminde uygulanır; IJSS ödenir.
- Congé parental d'éducation (ebeveyn eğitim izni) — Belirli kıdem koşullarını karşılayan ebeveynler çocuk 3 yaşına gelene kadar tam veya kısmi izin talep edebilir. İzin süresince iş hukuku güvencesi (aynı veya eşdeğer pozisyona dönüş) sağlanır.
- PreParE (ebeveyn bakım tercihi desteği) — CAF tarafından ödenen bakım tercihi desteği. Tam yararlanmak için her iki ebeveynin belirli süre kullanması gereken biçimde tasarlanarak ebeveynler arası paylaşım teşvik edilir.
- Emzirme süresi (allaitement) ve gebelikte koruma — İş Kanunu gebelikte gece çalışması ve riskli iş koruması, muayene saati izni ve emzirme süresini düzenler. İşveren gebeliği gerekçe göstererek işten çıkartamaz (genel kural).
Türk asıllı ve diğer göçmen sakinler için temel noktalar:
- IJSS uygunluğu sosyal güvenlik prim süresi ve çalışma saati koşullarına bağlıdır. Kısa sigorta geçmişiyle gelmiş kişiler için AB sosyal güvenlik birleştirmesi (883/2004) uygulanabilir ve diğer AB ülkelerindeki süreler eklenebilir. Türkiye'deki sigorta süreleri sözleşme kapsamı dışındadır; Türkiye'deki doğum yardımıyla eş zamanlı alınabilirliğin Türkiye tarafından ayrıca teyidi gerekir.
- Serbest meslek sahipleri (TNS) ve serbest mesleki çalışanlar (profession libérale) — Ayrı régime'leri vardır; IJSS hesabı ve süresi ücretli çalışanlardan farklı olabilir.
- Memurlar (fonctionnaires) — Ayrı kurallara tabidir; izin süresince maaşın korunması genelde geniş çapta uygulanır.
- Toplu iş sözleşmesinin (convention collective) daha iyi koşullar tanıyabileceği unutulmamalıdır. Şirket içi düzenlemeler ve toplu sözleşmedeki annelik, babalık ve ebeveyn izni ek imkânlarını (üst sınırı aşan kısmın maaş tamamlaması gibi) her zaman birlikte kontrol edin.
- CAF, CPAM ve işveren bildirim sırası — Genelde gebelik bildirimi (hekim raporu) → işverene bildirim → CPAM kaydı → doğum sonrası nüfus kaydı zinciri PAJE'nin prime à la naissance ödemesini ve CAF güncellemesini otomatik tetikler.
Resmi rehberler: ameli.fr — maternité, service-public.fr — congé, caf.fr