İşsizlik (Unemployment) — JobSeeker Payment
Avustralya'nın işsizlik yardımı JobSeeker Payment adıyla tek bir ad altında işletilir (2020'de Newstart Allowance'ın yerine geçti) ve Centrelink (Services Australia) tarafından ödenir. Türkiye'nin işsizlik sigortasından en belirgin farklar, kişinin ayrıca prim ödememesi ve yardımın işsizliğin kendisinden çok "iş arayan düşük gelirli kişi" durumuna dayanmasıdır; gelir/varlık testini geçmek zorunludur. Yani sigorta bazlı değil, gelir testli sosyal yardım (means-tested allowance) mantığındadır.
Kim alabilir
- Yaş: 22 yaşından Age Pension yaşına (şu an 67) kadar.
- İkamet uygunluğu: Avustralya vatandaşları, daimi ikamet sahipleri (genelde 4 yıl NARWP uygulanır), bazı koruma vizesi sahipleri. Geçici vizeyle neredeyse imkânsızdır.
- Gelir/varlık testi: Kişinin veya eşinin geliri belirli bir eşiği geçerse tutar azaltılır veya sıfırlanır. Oturulan ev varlık hesabına alınmaz.
- İş arama yükümlülüğü (mutual obligation): Genelde iki haftada en az 4-5 iş başvurusu raporlanmalı, Workforce Australia sistemi veya Employment Services Provider ile düzenli görüşme yapılmalıdır.
Tutar rehberi
- 2026 itibariyle bekar iki haftada bir yaklaşık 820-860 AUD, çocuk bakan bekar yaklaşık 920 AUD düzeyindedir ve mart ile eylül aylarında endekslenir.
- Energy Supplement, kira durumunda Rent Assistance gibi ekler ayrıca eklenebilir.
- Türkiye işsizlik sigortasının (ortalama ücretin yaklaşık %60'ı kadar) aksine Avustralya JobSeeker'ı düşük gelir güvencesi niteliğinde sabit tutar ödemesidir, ücretle orantılı değildir.
Bekleme süreleri (Waiting Periods)
Birden fazla bekleme süresi üst üste gelebileceği için en kafa karıştırıcı bölümdür.
- Ordinary Waiting Period: Genelde 1 hafta.
- Liquid Assets Waiting Period (LAWP): Bekarda 5.500 AUD, çiftte 11.000 AUD (2026 tahmini) üzeri likit varlık varsa en fazla 13 hafta bekleme.
- Income Maintenance Period (IMP): Kıdem tazminatı veya yıllık izin ödemesi alındıysa, bu tutara karşılık gelen süre kadar bekleme.
- Newly Arrived Resident's Waiting Period (NARWP): Yeni daimi ikamet sahipleri için genelde 4 yıl.
Mutual Obligation (İş arama yükümlülüğü)
- Workforce Australia sitesi üzerinden faaliyetler raporlanır; eksikliklerde demerit point birikir, geçici durdurma ve nihai durdurmaya kadar gidebilir.
- Sağlık nedeni veya bakım yükümlülüğü gibi durumlarda muafiyet (exemption) başvurusu yapılabilir.
- 55 yaş ve üstü ya da kısmi kapasitesi olanlar için yükümlülük gevşetilir.
Geçici vize ve yeni göçmen perspektifi
- Working holiday, öğrenci veya çalışma vizesi (482 vb.) sahiplerine JobSeeker uygulanmaz.
- Yeni daimi ikamet sahipleri için NARWP'nin 4 yılı dolana kadar özkaynak veya aile desteği fiilen gereklidir.
- Ancak Special Benefit (kişinin geçinememesi durumunda son güvenlik ağı), aile içi şiddet gibi istisnai durumlarda yeni daimi ikamet sahiplerine de uygulanabilir; acil durumda Centrelink sosyal hizmet uzmanıyla görüşme önerilir.
Resmi rehberler: Services Australia: JobSeeker, Workforce Australia