Sağlık (Health) — Medicare ve Özel Sigortanın İkili Yapısı
Avustralya'nın evrensel sağlık sistemi 1984'ten beri Medicare adıyla işletilmektedir ve vatandaşlar ile daimi ikamet sahiplerine GP (aile hekimi) muayenesi ve kamu hastanesi (public hospital) tedavisini fiilen ücretsiz olarak sunar. Finansman genel vergiler ve Medicare Levy %2 (vergiye tabi gelir üzerinden) aracılığıyla karşılanır. Türkiye'nin SGK sisteminden en belirgin farklar, kamu hastanesi yatış ve ameliyatlarında bile cepten ödemenin neredeyse sıfır olması ve kartların bireysel olarak çıkartılıp aile fertlerinin aynı kart numarası altında listelenmesidir.
Kim kayıt olur
- Vatandaşlar ve daimi ikamet sahipleri: Daimi ikamet kararıyla birlikte başvuru yapılabilir; myGov bağlantısının ardından Medicare kart numarası genellikle birkaç gün içinde verilir.
- Karşılıklı sağlık anlaşması ülkeleri (Reciprocal Health Care Agreement) vatandaşları (İngiltere, Yeni Zelanda, İrlanda dahil 11 ülke): Kısa süreli kalışlarda da acil ve temel hizmetleri Medicare ile alabilir. Türkiye bu anlaşma listesinde değildir.
- Geçici vize sahipleri: Genellikle Medicare uygunluğu yoktur; ziyaretçi sağlık sigortası (OVHC) veya öğrenci vizesi için OSHC fiilen zorunluluğa yakındır.
Neler ücretsiz, neler değil
- GP muayenesi: Doktor "bulk-bill" uyguladığında cepten ödeme sıfırdır; aksi halde fark (gap fee) oluşur. Şehirlerde bulk-bill oranı son zamanlarda %70 civarında bilinmektedir.
- Kamu hastanesi: Acil servis, yatış ve ameliyat Medicare hastası olarak temel düzeyde ücretsizdir (paylaşımlı oda, doktor seçimi yoktur).
- İlaç (PBS): Pharmaceutical Benefits Scheme kapsamında reçete ilaçları için cepten ödeme yaklaşık 30 AUD civarında, Health Care Card sahipleri için 7 AUD civarında bilinmektedir.
Özel sağlık sigortasının (PHI) iki teşviki
Federal hükümet kamu hastanesi yükünü hafifletmek için özel sigorta katılımını teşvik eder.
- Private Health Insurance Rebate: Gelir dilimine göre prim tutarının yaklaşık %8-32'sini devlet iade eder.
- Medicare Levy Surcharge (MLS): Belirli bir gelirin (2026 itibariyle bekar yaklaşık 93.000 AUD üzeri olarak bilinir) üstünde olup PHI hospital cover'a sahip değilseniz, vergiye tabi gelirin %1.0-1.5'i ek olarak vergilenir.
- Lifetime Health Cover (LHC) loading: 31 yaş günü sonrası hospital cover'a kayıt yaptırmazsanız, sonraki kayıtta her yıl prime %2 eklenir, en fazla %70'e kadar çıkar ve 10 yıl kesintisiz kalış sonunda kalkar. Göçmenler için daimi ikamet sonrası ilk 12 ay (göçmen LHC muafiyet süresi) içinde kayıt yapıldığında ek prim uygulanmaz; bu süreyi kaçırmamak önemlidir.
Göçmen perspektifi
- Diş hekimliği, gözlük ve fizik tedavi gibi ayakta tedavilerde Medicare kapsamı neredeyse yoktur; çocuklar dışında fiilen özel sigorta veya cepten karşılanır.
- Mental Health Care Plan (GP tarafından düzenlenir) ile yılda 10 seans psikolojik danışmanlık Medicare'den kısmen iade edilebilir.
- Acil durumlar için Triple Zero (000), acil olmayan durumlarda healthdirect (1800 022 222) hattı kullanılır.
Resmi rehberler: Services Australia: Medicare, privatehealth.gov.au