Emeklilik (Pension) — Age Pension + Superannuation İkili Yapısı
Avustralya'nın yaşlılık geliri sistemi vergi kaynaklı devlet Age Pension (kamu emekliliği) ile işveren tarafından zorunlu olarak biriktirilen Superannuation (bireysel birikim) olmak üzere iki sütun üzerinde durur. Türkiye SGK'sıyla en büyük fark, kişinin ayrıca prim ödememesidir — Superannuation, ücrete ek olarak işveren tarafından yatırılır ve Age Pension genel vergilerle finanse edilir.
Age Pension (Kamu Emekliliği)
- Hak kazanma yaşı: 67 (1 Temmuz 1957 sonrası doğanlar için).
- İkamet koşulu: Avustralya'da toplam en az 10 yıl ikamet (en az 5 yılı kesintisiz) genel kuraldır; yeni daimi ikamet sahipleri için NARWP uygulanabilir.
- Varlık testi (assets test) ve gelir testi (income test): Her iki testi de geçmek gereklidir; devlet ikisinden hangisi daha düşük tutar veriyorsa onu uygular. Oturulan ev (primary residence) varlık hesabından çıkarılır; ikinci gayrimenkul, mevduat, hisse senedi ve araçlar dahil edilir.
- Tutar: 2026 itibariyle bekar iki haftada bir yaklaşık 1.150-1.200 AUD, çift için iki haftada bir yaklaşık 1.800 AUD düzeyinde bilinmektedir; mart ve eylül aylarında endekslenir. Kesin tutar Services Australia sitesinden teyit edilmelidir.
Superannuation (Süper)
- İşveren katkı oranı (SG, Superannuation Guarantee): 2025-26 mali yılı itibariyle ücretin %11.5'i; 1 Temmuz 2026'dan itibaren %12.0'ye yükseltilmesi planlanmıştır.
- Vergi avantajı: Süper fonu içinde yatırım kazançları %15'lik düşük oranda vergilendirilir; 60 yaş sonrası emeklilik olarak çekilirse büyük çoğunlukla vergisizdir.
- Preservation age (çekme yaşı): 60 yaş ve üstü olup emekli olunduğunda veya koşul karşılandığında çekilebilir.
- Seçim hakkı: Bireyin süper fonunu (industry fund, retail fund, SMSF gibi) seçme hakkı vardır; iş değiştirildiğinde fon takip eder (stapling), eski fona otomatik dağılım yapılmaz.
Türkiye-Avustralya bağlantısı — Sosyal güvenlik koordinasyonu
- Avustralya'nın bazı ülkelerle imzaladığı sosyal güvenlik anlaşmaları sayesinde yurt dışındaki katkı süreleri Avustralya ikamet süresiyle birleştirilebilir; Türkiye-Avustralya arasındaki güncel anlaşma durumu için resmi kaynaktan teyit alınmalıdır.
- Anlaşma kapsamındaysa, Avustralya'da 67 yaşı doldurup 10 yıl ikamet eksikliğiniz olsa dahi yurt dışı katkı süresi eklenerek hak doğabilir; aynı şekilde diğer ülke emekliliği de Avustralya süresini tanıyabilir.
- Ancak tutarlar her ülke kendi gerçek katkı/ikamet süresine orantılı hesaplar, yani iki ülke ayrı ayrı kısmi ödeme yapar.
Geçici vize ve göçmen perspektifi
- Geçici vize (örneğin 482 TSS) ile çalışırken bile işveren Süper'i zorunlu olarak yatırmak zorundadır — Türkiye'ye veya başka bir ülkeye kalıcı dönüşte DASP (Departing Australia Superannuation Payment) ile çekilebilir, ancak yaklaşık %35-65 oranında vergi uygulanabileceği için mutlaka önceden vergi simülasyonu yapılmalıdır.
- Daimi ikamet sahibi olup Avustralya'da kalmayı planlıyorsanız, vergi açısından 60 yaşına kadar Süper'de bırakmak avantajlıdır.
Resmi rehberler: Services Australia: Age Pension, ATO: Super