ABD İşsizlik Sigortası (Unemployment Insurance, 2026 itibariyle; değişebilir)

ABD'de işsizlik sigortası federal-eyalet ortaklığı ile yürütülür. Federal hükümet genel çerçeveyi (Federal Unemployment Tax Act, FUTA) belirler; uygulamayı her eyalet kendi yapar. Bu nedenle başvuru yeri, ödeme tutarı ve süresi eyalete göre değişir. Başvuru, yaşadığınız veya çalıştığınız eyaletin çalışma bakanlığına (state department of labor) yapılır.

Temel Yapı

• Kaynak: İşveren tarafından ödenen vergi (federal FUTA + eyalet bazlı SUTA). Çalışanın maaşından doğrudan kesilmez (birkaç eyalet istisna).
• Hak değerlendirmesi: Son belirli dönemde (genellikle 4-5 çeyreklik "base period") çalışma geliri ve süresi yeterli olmalıdır.
• Gönüllü ayrılma veya ciddi suistimal nedeniyle işten çıkarma genellikle reddedilir.
• Kişisel kusur içermeyen işten çıkarma (layoff) en açık hak kazanma sebebidir.

Genel Koşullar (Eyalete Göre Değişir)

| Kalem | Tipik aralık | | --- | --- | | Haftalık ödeme | Önceki maaşın yaklaşık %50'si (eyalet bazlı tavan) | | Eyalet tavanı | 300-1.000 dolar arası (eyalete göre büyük fark) | | Ödeme süresi | Genellikle 26 hafta (bazı eyaletler daha kısa, Massachusetts gibi bazıları daha uzun) | | Bekleme süresi | Genellikle 1 hafta (waiting week) | | Haftalık yükümlülük | Aktif iş arama bildirimi, haftada 1-2 sertifikasyon |

COVID-19 sırasında uygulanan PUA (serbest meslek için), PEUC (uzatma) ve FPUC (haftalık 600 dolar ek) tamamen sona ermiştir (2026 itibariyle).

Başvuru Süreci

1. Yaşadığınız (veya en son çalıştığınız) eyaletin çalışma bakanlığı sitesinden çevrimiçi başvuru.
2. SSN, son 18 aylık iş geçmişi, şirket bilgisi (EIN, adres), işten çıkarılma sebebi gibi alanlar doldurulur.
3. 1-3 hafta sonra hak kararı bildirimi gelir.
4. Haftalık sertifikasyon: Önceki haftaki iş arama ve gelir bildirilir.
5. Bazı eyaletlerde haftada 1-2 yüz yüze veya telefon görüşmesi zorunluluğu vardır.

Türk Göçmenlerin Sıkça Karşılaştığı Tuzaklar

Vize Statüsü ve İşsizlik Yardımı

• F-1: OPT bittikten sonra işsizlik genellikle uygun değildir. OPT sırasında işsiz kalırsanız 90 gün grace içinde yeni iş bulmanız gerekir.
• H-1B: Teknik olarak işsizlik başvurusu yapılabilir, ancak vize doğası gereği "istihdama bağlıdır"; işten çıkarılma sonrası 60 gün grace ile statü sona erer. Yani alınabilirse de kısa süreli olur.
• Yeşil kart sahibi/vatandaş: Diğer Amerikalılarla aynı.

"Able and available to work"

Yararlananlar her hafta "çalışabilir ve iş kabul etmeye hazır" şartını sağlamak zorundadır. Çalışma vizeniz dolarsa yasal olarak çalışamayacağınız için hak kaybedilebilir.

Gönüllü İstifa Reddi

• Sıradan iş değişikliği, daha iyi iş arama gibi sebepler reddedilir.
• "Good cause" sayılan örnekler: işyeri tacizi, güvenlik sorunu, eşle birlikte taşınma (yalnızca bazı eyaletler), tıbbi sebepler vb.

Sahte Talep Riski

• Sertifikasyonda "geçen hafta çalıştım, gelir X" şeklinde tam ve doğru bildirim zorunludur.
• Sahte talep tespiti durumunda: geri tahsilat + para cezası + ileride hak kaybı + cezai kovuşturma mümkündür.

Vergilendirme

• İşsizlik ödenekleri federal düzeyde vergiye tabi gelirdir. Form W-4V ile stopaj başvurusu yapılabilir (yapılmazsa ertesi yıl 1040 beyanında vergi çıkar).
• Bazı eyaletler kendi vergisinden muaf tutar.

Severance (Kıdem Tazminatı) ile İlişki

• Kıdem tazminatı toplu ödendiğinde bazı eyaletler işsizlik ödemesini geciktirir veya azaltır.
• Kıdem haftalara bölünerek ödeniyorsa o dönem için işsizlik ödemesi reddedilebilir.
• Tam uygulama eyalete göre değişir — başvuru sırasında dürüst bildirim önemlidir.

Dış Bağlantılar

• dol.gov/general/topic/unemployment-insurance — Federal genel bakış
• careeronestop.org/LocalHelp/UnemploymentBenefits — Eyalet başvuru noktası araması
• Eyalet çalışma bakanlığı siteleri (örn. edd.ca.gov, dol.ny.gov, twc.texas.gov)