ABD Sosyal Refah Sistemine Genel Bakış (2026 itibariyle; değişebilir)

ABD'nin sosyal refah ve güvenlik sistemi Türkiye ve Avrupa ülkelerinden çok farklı bir yapıya sahiptir. Federal devlet, eyalet (state) ve işveren olmak üzere üç katmanlıdır ve temel güvenceler çoğunlukla işveren üzerinden sağlanır. Sağlık, emeklilik, işsizlik, izin gibi kalemlerin işleten tarafı farklıdır ve aynı program eyaletten eyalete ciddi farklılıklar gösterebilir.

Büyük Resim: Kim Neyden Sorumlu

• Federal Hükümet: Social Security (yaşlılık aylığı), Medicare (65 yaş üstü sağlık), Medicaid (düşük gelirli sağlık, eyaletlerle ortak), SNAP (gıda yardımı), Section 8 (kira voucher), vergi indirimleri (CTC, EITC).
• Eyalet Hükümetleri: İşsizlik sigortası, Medicaid uygulaması, K-12 devlet okulu eğitimi, eyalet üniversitesi öğrenim ücretleri, bazı eyaletlerde PFML (ücretli aile/sağlık izni).
• İşveren: Sağlık sigortası (nüfusun yaklaşık yarısı), 401(k) emeklilik birikimi, grup hayat sigortası, bazı şirketlerde ücretli doğum izni.
• Birey: IRA, HSA, özel sağlık sigortası (ACA marketplace), özel üniversite öğrenim kredisi.

Bu çok katmanlı yapı nedeniyle iş kaybı genellikle sağlık sigortasının da kaybedilmesi anlamına gelir (COBRA ile geçici uzatma mümkündür ama oldukça pahalıdır).

Statüye Göre Haklar (Türk göçmenler için)

| Statü | Temel haklar | Temel kısıtlar | | --- | --- | --- | | F-1 öğrenci | Kampüs içi çalışma, OPT/CPT | Medicaid, SNAP, Section 8 çoğunlukla yok; okul sigortası zorunlu | | H-1B/L-1 vb. çalışma vizesi | İşveren sağlık sigortası, 401(k), Social Security primi | İşsizlik mümkün ancak vize bitiminde 60 gün grace; Medicaid sınırlı | | Yeşil kart sahibi | Çoğu federal yardıma erişim (5 yıl bekleme kuralıyla) | Bazı eyaletler bekleme şartını kaldırır; vatandaşa kıyasla bazı sınırlar var | | Vatandaş | Tüm yardımlara erişim, ancak dünya çapındaki gelir vergiye tabi | Türk vatandaşlığı, çifte vatandaşlık konuları ayrıca düşünülmeli |

Türkiye-ABD Anlaşmalarının Özeti

• Türkiye-ABD Sosyal Güvenlik Sözleşmesi henüz yürürlükte değildir; 2026 itibariyle prim sürelerinin doğrudan birleştirilmesi mümkün değildir. Bu nedenle her iki ülkede de minimum prim sürelerini ayrı ayrı tamamlamak gerekir. Güncel durumu SGK üzerinden teyit edin.
• Türkiye-ABD Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması: Çifte vergilendirmeyi düzenler. ABD vatandaşları ve yeşil kart sahipleri Türkiye'de yaşasalar bile ABD vergi beyanı vermek zorundadır; Türkiye'de ödenen vergiler Foreign Tax Credit olarak mahsup edilebilir.
• Türkiye SGK sağlık sigortası ABD'de ikamet sırasında genellikle askıya alınır (isteğe bağlı sigorta mümkündür). Kısa süreli ABD ziyaretlerinde mutlaka seyahat sağlık sigortası yaptırın.

Sıkça Karıştırılan Noktalar

• "Bedava sağlık" yoktur. 65 yaş üstündeyseniz (Medicare) bile Part B/D primi ödersiniz.
• Acil servis sigortasız hastayı geri çeviremez (EMTALA), ancak fatura yine gelir. 5.000-50.000 dolar arası faturalar yaygındır.
• İşsizlik yardımı; gönüllü ayrılma veya işten çıkarma sebebine göre reddedilebilir; vizeye bağlı statü pratikte bu yardımı almayı zorlaştırır.
• Federal düzeyde ücretli doğum izni yoktur. FMLA 12 hafta ücretsizdir.

Önemli Federal Kurumlar ve Web Siteleri

• ssa.gov — Social Security (emeklilik, malullük, dul-yetim)
• healthcare.gov — ACA marketplace sağlık sigortası
• medicaid.gov / medicare.gov — Düşük gelirli ve yaşlılar için sağlık
• irs.gov — Vergi, FBAR/FATCA
• hud.gov — Konut yardımı, Section 8
• dol.gov — Çalışma, FMLA, işsizlik
• studentaid.gov — FAFSA öğrenim desteği

Her alanın detayı için health/pension/unemployment/family/tax/housing/education/parental.md dosyalarına bakınız.