Estonya Emeklilik Sistemi (üç basamak)
Estonya'nın emeklilik sistemi üç basamaklıdır. I. basamak, bugünkü çalışanların sosyal vergisinden Sosyal Sigorta Kurulu (Sotsiaalkindlustusamet) tarafından ödenen devlet emekliliğidir (riiklik pension). II. basamak, kendi hesabınızda biriktirilen fonlu emekliliktir (kohustuslik kogumispension). III. basamak, vergi teşvikli gönüllü özel birikimdir.
I. basamak: devlet yaşlılık aylığı (vanaduspension)
- Kimler hak kazanır: emeklilik yaşına ulaşmış ve Estonya'da en az 15 yıl emekliliğe sayılan hizmet süresi (staaž) biriktirmiş kişiler.
- Emeklilik yaşı: 2026'da 65 (1961 doğumlular). 2027'den itibaren yaşam beklentisine bağlanır: 2027'de 65 yıl 1 ay, 2028'de 65 yıl 3 ay; yılda en fazla üç ay artar.
- Tutar: herkes için aynı olan bir temel kısım ile hizmet yıllarına ve sizin için ödenen sosyal vergiye bağlı kısımlar. Emekli aylıkları her 1 Nisan'da endekslenir.
- Ulusal emekli aylığı (rahvapension): yaşlılık aylığına hakkı olmayan ve başvurudan hemen önce en az beş yıl Estonya'da yaşamış emeklilik yaşındaki kişiler 1 Nisan 2026'dan itibaren ayda 414,10 € alır.
- Esnek emeklilik: daha fazla hizmet yılınız varsa beş yıla kadar erken emekli olabilirsiniz (bir yıl erken için 20 yıl, beş yıl erken için 40 yıla kadar); aylık kalıcı olarak düşer. Daha geç emekli olmak aylığı artırır.
- Vergi: emeklilik yaşında gelirin ilk ayda 776 €'su vergiden muaftır (2026).
Aylığı ilk günden almak için emeklilik yaşına girmeden altı ay öncesinden üç ay sonrasına kadar Sosyal Sigorta Kurulu'na başvurursunuz.
II. basamak: fonlu emeklilik
1983 veya sonrasında doğan Estonya vergi mukimleri için fonlu emeklilik, 18 yaşını doldurdukları yılın ertesi yılından itibaren otomatik olarak başlar. Brüt maaşın %2'sini (veya seçerseniz %4 ya da %6'sını) ödersiniz; devlet de %33'lük sosyal vergiden 4 puan ekler. 2021'den beri ödemeyi durdurmak veya parayı emeklilikten önce çekmek için de başvurabilirsiniz; bu, gelecekteki aylığınızı azaltır.
III. basamak: gönüllü emeklilik
Gönüllü bir emeklilik fonunda veya sigorta sözleşmesinde birikim yapabilir ve brüt gelirin %15'ine veya yılda 6.000 €'ya (hangisi düşükse) kadar olan katkılar için %22 gelir vergisini geri alabilirsiniz.
Diğer ülkelerle anlaşmalar
AB, AEA ve İsviçre içinde, (AB) 883/2004 ve 987/2009 sayılı Tüzükler yaşlılık, hayatta kalan ve malullük aylıklarını koordine eder. Estonya'nın ayrıca aralarında Avustralya, Kanada, Moldova ve Ukrayna'nın da bulunduğu altı ülkeyle ikili sosyal güvenlik anlaşması vardır. Başka bir ülkede en az bir yıl sigortanız varsa, genellikle orada emekli aylığı için başvurabilirsiniz.
Yeni gelenlerin sık düştüğü hatalar
- Yaşlılık aylığı için 15 yıllık emekliliğe sayılan hizmet süresine ihtiyacınız var; yurt dışındaki sürelerin sayılıp sayılamayacağını Sosyal Sigorta Kurulu'na sorun.
- Estonya; AB, AEA, İsviçre ve anlaşmalı ülkeler dışında yalnızca Estonya'da en az 15 yıl hizmetiniz varsa emekli aylığı öder.
- II. basamaktan erken çıkmak gelecekteki aylığınızdan götürür; çekmeden önce karşılaştırın.
- Yurt dışında yaşayan emekliler, veriler otomatik olarak paylaşılmıyorsa her yıl hayatta olduklarını kanıtlamalıdır.
Resmi bilgiler: Sosyal Sigorta Kurulu: emeklilik yaşı, Emekli aylığı endekslemesi, AB emekli aylıkları ve ortak ülkeler, Emeklilik Merkezi: II. basamak