İsviçre sosyal güvenlik sistemi nasıl işler
İsviçre'nin sosyal devleti, vergiyle finanse edilen ulusal bir hizmete değil, zorunlu sigortalara dayanır. Başlıca sistemleri federal kanunlar belirler. Bunları denkleştirme kurumları (Ausgleichskassen), emeklilik sandıkları, işsizlik sandıkları ve özel sağlık sigortacıları yürütür; kantonlar ve belediyeler ise sağlık primi desteklerini, aile yardımı eklerini ve sosyal yardımı üstlenir. Bu nedenle kurallar kantondan kantona değişir. Bu rehber örnek olarak Zürih Kantonunu kullanır.
Kimler kapsamda
Uyruğu ne olursa olsun İsviçre'de yaşayan veya çalışan herkes kapsamdadır. Çalışanlar katkı paylarının çoğunu maaşları üzerinden öder: yaşlılık, malullük ve gelir kaybı tazmini sigortası (AHV/IV/EO) için %10,6 ve işsizlik sigortası (ALV) için %2,2; her biri işverenle eşit olarak paylaşılır (2026). Sağlık sigortası istisnadır: sigortacınızı kendiniz seçer ve primi kendiniz ödersiniz.
AB ve EFTA vatandaşları, emeklilik, sağlık, işsizlik ve aile yardımlarını kendi ülkeleriyle koordine eden Kişilerin Serbest Dolaşımı Anlaşması kapsamındadır. İsviçre'nin bazı başka ülkelerle de ikili sosyal güvenlik anlaşmaları vardır. Ülkenizle böyle bir anlaşma yoksa, kendi ülkenizdeki sigortalılık süreleri İsviçre'de sayılmaz.
Yeni gelenler için ilk kayıtlar
- Taşındıktan sonra 14 gün içinde belediyenize kaydolun ve henüz yapmadıysanız oturum izninize başvurun.
- Gelişinizden sonra üç ay içinde temel sağlık sigortası yaptırın. Geldiğiniz günden itibaren sigortalı sayılırsınız.
- İşvereniniz sizi AHV, kaza ve mesleki emeklilik sigortasına kaydeder. Haftada 8 saatten fazla çalışıyorsanız, işverenin kaza sigortası iş dışındaki kazaları da kapsar.
- 4 ila 15 yaş arasındaki çocukları yerel okula kaydettirin.
- Nasıl vergilendirildiğinizi kontrol edin: C izniniz yoksa vergi genellikle maaşınızdan kesilir.
Dokuz alana genel bakış
- Sağlık: yıllık muafiyet tutarı (franchise) ve prim destekleriyle zorunlu özel temel sigorta (KVG/LAMal).
- Emeklilik: üç sütun: devlet AHV'si, mesleki emeklilik sandıkları (BVG) ve isteğe bağlı özel birikim (3a sütunu).
- İşsizlik: sigortalı maaşın %70–80'i oranında sigorta ödeneği; son güvenlik ağı olarak belediye sosyal yardımı.
- Aile: aylık çocuk ve eğitim yardımları, ayrıca bazı belediyelerde desteklenen çocuk bakımı.
- Vergi: federal, kanton ve belediye gelir vergisi; birçok yabancı çalışan için kaynakta kesilen vergi.
- Konut: güçlü kiracı koruması, üç aylık kiraya kadar depozito, desteklenen konutlar.
- Eğitim: 11 yıllık ücretsiz zorunlu eğitim, dönem başına üniversite harçları, kanton öğrenim bursları.
- Ebeveynlik: 14 hafta ücretli doğum izni ve diğer ebeveyn için 2 hafta.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Sosyal yardıma bağımlı olmak oturum izninizi etkileyebilir ve Zürih'te vatandaşlığa alınmayı 3 yıl boyunca engeller.
- Ev eşyası ve özel sorumluluk sigortası zorunlu değildir, ancak şiddetle tavsiye edilir.
- Evinizde radyo veya televizyon yayını alabilen bir cihaz varsa, Serafe AG tarafından tahsil edilen radyo ve TV ücretini ödemeniz gerekir.
Resmi bilgiler: Zürih Kantonu: yeni gelenler için bilgiler, AHV/IV bilgi merkezi, BSV/FSIO: sosyal güvenlik anlaşmaları, SEM: oturum ve uyum hakkında SSS