Kanada Doğum ve Ebeveyn İzni
Kanada'da doğum ve ebeveyn izni Employment Insurance (EI) special benefits kapsamında işletilir. Yani izin sırasında alınan ödenek Türkiye'deki gibi doğrudan işveren tarafından değil, federal EI sistemi tarafından ödenir (yalnızca Quebec sakinleri ayrı QPIP sistemine tabidir). Çalışanın işini koruma hakkı (job-protected leave) ise iş hukuku ile sağlanır: federal düzenlemeli işyerlerinde Canada Labour Code, diğer özel sektör işyerlerinde yaşadığınız eyaletin Employment Standards Act geçerlidir. İzin süresi ile EI ödeme süresi her eyalette birbiriyle uyumlu olacak şekilde düzenlenmiştir.
EI Maternity & Parental Benefits (Quebec dışı)
- Maternity Benefits (doğum izni) — Yalnızca anne talep edebilir, en fazla 15 hafta, doğumdan 12 hafta önce ile doğumdan 17 hafta sonra arasında başlayabilir, önceki best weeks ortalama gelirinin yaklaşık %55'i tutarındadır.
- Parental Benefits (ebeveyn izni) — Her iki ebeveyn paylaşabilir. Başvuru sırasında iki seçenekten biri seçilir:
- Standart — yaklaşık 35 hafta, ortalama gelirin %55'i (haftalık üst sınırla).
- Genişletilmiş — yaklaşık 61 hafta, ortalama gelirin %33'ü (üst sınır da orantılı düşer).
- Eşler birlikte aldığında ek paylaşımlı ebeveyn izni bonusu: standart seçenekte +5 hafta, genişletilmiş seçenekte +8 hafta (ikinci ebeveynin belirli süre kullanması koşuluyla).
- Uygunluk: Genellikle önceki 52 hafta (veya son talep sonrası dönem) içinde 600 saatten fazla sigortalı çalışma.
- 1 hafta bekleme süresi: Doğum izninin ilk haftası ücretsizdir; doğum → ebeveyn iznine geçişte genellikle yalnızca bir kez uygulanır.
- Serbest meslek sahipleri: EI Special Benefits for self-employed kapsamında ayrıca kayıt yaptırmış olmalı (kayıt sonrası belirli bekleme süresi gerekir).
QPIP (Quebec sakinleri)
Quebec, EI'nin doğum ve ebeveyn bölümleri yerine QPIP (Régime québécois d'assurance parentale) sistemini işletir.
- Babalık izni (paternity) ayrı bir tracktır (EI'da yalnızca babaya özel bir track yoktur).
- Seçenekli yapı — temel (basic) ve özel (special) — temel daha uzundur ancak gelir karşılama oranı düşüktür; standart ve genişletilmiş seçeneğe benzer bir denge sunar.
- Primler ve başvuru Conseil de gestion de l'assurance parentale tarafından ayrı yürütülür.
- Güncel hafta ve oran tablosu için rqap.gouv.qc.ca sitesini kontrol edin.
İş hukukunda işin korunduğu izin (job-protected leave)
EI ödeme süresinden bağımsız olarak kanunla güvence altına alınmış ücretli veya ücretsiz izin süreleri vardır.
- Hamilelik izni (pregnancy leave) — Doğum öncesi ve sonrası genellikle yaklaşık 17 hafta civarı (eyalete göre değişir).
- Ebeveyn izni (parental leave) — Doğum veya evlat edinme tarihinden itibaren belirli süre içinde, tek ebeveyn için yaklaşık 63 hafta veya iki ebeveynin paylaşımıyla daha uzun (eyalete göre değişir).
- İzin sonrası eski pozisyonuna eşdeğer bir göreve dönme hakkı korunur ve genellikle sağlık, emeklilik gibi yan haklar sürer.
- İşveren izin nedeniyle işten çıkarma veya derece düşürme yaparsa iş standardı ihlali sayılır.
Başvuru süreci
- Doğumdan 4-6 hafta önce işverene yazılı izin bildirimi (her eyaletin bildirim süresi düzenlemesi vardır).
- Doğum sonrası işverenin Record of Employment (ROE) belgesi EI sistemine iletilir.
- Çalışan My Service Canada Account üzerinden EI maternity/parental başvurusunu yapar ve standart/genişletilmiş seçeneği belirler.
- İki haftada bir (bi-weekly) raporla diğer gelir veya işe dönüş bildirilir.
Göçmen perspektifi
- Çalışma izni sahipleri de prim öder ve izin ödeneği alabilir; ancak çalışma izni süresi dolarsa ödeme de durabileceği için yenileme takvimi kritik öneme sahiptir.
- Standart ve genişletilmiş seçenek arasında değişiklik mümkün değildir. İlk başvuruda yapılan seçim aynı doğum için sonradan değiştirilemez. Eşlerin uyumlu seçim yapması süre çakışması açısından önemlidir.
- İşveren takviyesi (top-up): Bazı şirketler EI'nin üstüne belirli bir süre fark ödemesi (SUB plan veya kendi takviye programı) sağlar. İşe alım sırasında pazarlık edilebilecek bir konudur.
- Quebec sakinleri EI değil QPIP'ye tabidir. Diğer eyaletten Quebec'e taşınan kişilerin hangi sistemden ödeme alacağını ikamet ve çalışma yeri kriterlerine göre netleştirmesi gerekir.
Resmi rehberler: Canada.ca: EI maternity and parental benefits, QPIP, yaşadığınız eyaletin iş standardı sayfası