Letonya'da Ebeveyn İzni ve Ödenekleri (maternitātes, paternitātes un vecāku pabalsts)

İş Kanunu (Darba likums) çalışanlara doğum dönemiyle ilgili izin hakkı tanır ve Devlet Sosyal Sigorta Ajansı (VSAA) ödenekleri sosyal sigortadan öder. Annelik, babalık ve ebeveyn ödenekleri, izin başlamadan önceki son 6 ayın en az 3'ünde veya son 24 ayın 6'sında prim ödemiş çalışanlar ve serbest çalışanlar içindir. Her ödenek için 6 ay içinde VSAA'ya latvija.gov.lv üzerinden çevrim içi veya bir müşteri merkezinde başvurun. Sigortalı olmayan ebeveynler yalnızca çocuk bakım ödeneğini alır (bkz. Aile).

Annelik izni ve ödeneği (maternitātes pabalsts)

• İzin: doğumdan önce 56 ve sonra 56 takvim günü (112 gün). Tıbbi takibiniz gebeliğin 12. haftasına kadar başladıysa ve devam ettiyse doğumdan önce 14 gün, komplikasyon veya çoğul doğum durumunda doğumdan sonra 14 gün eklenir. Azami süre 140 gündür.
• Ödenek: izin başlamadan iki ay önce sona eren 12 aylık dönemdeki sigortalı ortalama kazancınızın %80'i. Sigortalı gelir olmayan aylar, ulusal ortalamanın %70'i üzerinden hesaba katılır.
• Doktorunuz B tipi hastalık izni belgesi düzenler; VSAA ödemeyi doğumdan önce ve sonra olmak üzere iki kısımda yapar.
• İzinden en erken 60 gün önce işini kaybetmiş bir kadın da bu ödeneği alabilir.

Babalık izni ve ödeneği (paternitātes pabalsts)

• Baba için 10 iş günü izin; doğumdan hemen sonra, ancak en geç doğumdan 6 ay sonrasına kadar kullanılır. Babalık tespit edilmemişse annenin seçtiği başka bir kişi kullanabilir.
• Ödenek: sigortalı ortalama kazancın %80'i, 1,46'lık sabit bir katsayıyla iş günlerine dönüştürülür.
• 2026'dan itibaren işveren çoğul doğumda her çocuk için 10 gün izin verirse, ödenek her çocuk için ödenir.

Ebeveyn izni ve ebeveyn ödeneği (bērna kopšanas atvaļinājums, vecāku pabalsts)

• İzin: her çalışan, çocuk 8 yaşına girene kadar her çocuk için 1½ yıla kadar izin kullanabilir. Bir ay önceden yazılı bildirimle tek seferde veya en az birer haftalık parçalar hâlinde kullanılabilir. İşiniz korunur.
• Ödenek (2026): sigortalı ortalama kazancın %60'ı ile 13 ay veya %43,75'i ile 19 ay arasında seçim yapın. Ebeveynlerden biri, doğum sonrası annelik dönemini de içeren temel kısmı alır (çocuk 1 yaşına girene kadar 9 ay veya 1½ yaşına girene kadar 15 ay). Her ebeveynin ayrıca çocuk 8 yaşına girene kadar kullanılabilen, diğer ebeveynle aynı anda da kullanılabilen 2 aylık devredilemez bir kısmı vardır.
• Temel kısmı alırken çalışırsanız normalde %50 oranında ödenir; 2026'da %75 oranında ödenir. Devredilemez kısım yalnızca izindeyken ödenir.
• 1 Temmuz 2026'dan beri çocuğun Letonya kişisel koduna sahip olması ve Letonya'da sürekli yaşaması gerekir (diğer ebeveyn başka bir AB/AEA ülkesinde veya İsviçre'de yaşıyor ya da çalışıyorsa AB koordinasyon kuralları uygulanır).

Yeni gelenlerin sık düştüğü hatalar

• 13 veya 19 ay seçimi kesindir. Başvurmadan önce ikisini karşılaştırın.
• Yakın zamanda işe başladıysanız, 6 ayın 3'ü şartını henüz karşılamıyor olabilirsiniz. VSAA'ya başka bir AB ülkesindeki sigorta sürelerinin sayılıp sayılamayacağını sorun.
• Annelik ödeneği aldığınız sürede telif ücretleri dahil herhangi bir gelir, ödemeyi durdurur.
• Çocuk 8 yaşına girmeden kullanılmayan devredilemez kısım kaybolur.

Resmî kaynaklar: VSAA: annelik ödeneği, VSAA: babalık ödeneği, VSAA: ebeveyn ödeneği, VSAA: devredilemez kısım, İş Kanunu