İspanya Doğum ve Ebeveyn İzni (Permisos por nacimiento y cuidado del menor)

İspanya doğum ve ebeveyn izinleri 2019 RD-Ley 6/2019 ile kademeli olarak yenilendi ve Ocak 2021'den itibaren anne ve babanın izin süresi 16 hafta olarak tam eşitlendi. Türkiye'den en büyük farklar, anne ve babaya eşit olarak 16'şar hafta verilmesi ve devredilemez (intransferible) olmasıdır; bir diğer fark, izin ödeneğinin Seguridad Social tarafından doğrudan %100 oranında ödenmesidir. İdaresi INSS (Instituto Nacional de la Seguridad Social) tarafından yapılır; serbest meslek sahipleri ISM gibi ilgili sosyal sigorta rejimi içinde işlem görür.

Permiso por nacimiento y cuidado del menor (doğum ve bakım izni)

• Süre — Anne ve baba için ayrı ayrı 16 hafta (112 gün), devredilemez.
• Kullanım biçimi — Doğum veya evlat edinme sonrası ilk 6 hafta zorunlu olarak kesintisiz kullanılır (anne ve baba için aynı); kalan 10 hafta çocuk 1 yaşına gelene kadar tek seferde ya da haftalık parçalara bölünerek (önceden bildirimle) kullanılabilir.
• Çoğul ve engelli çocuk — İkinci ve sonraki her çocuk için 2 hafta ek; çocukta veya ebeveynde engellilik halinde ek uzatma.
• Tutar — Seguridad Social, son prim matrahının (base reguladora) %100'ünü doğrudan öder (işveren değil, INSS).
• Uygunluk koşulu — Sosyal güvenlik sigortalısı olunmalı ve belirli süre prim ödenmiş olmalı (yaşa göre kademeli): 21 yaş altı için koşul yok; 21-26 yaş arası 90 gün; 26 yaş üstü için son 7 yılda 180 gün veya yaşam boyu 360 gün vb.

Annelik için ek koruma

• Hamilelik ve emzirme döneminde mesleki risk (riesgo durante el embarazo / lactancia) — İş ortamı hamilelik veya emzirmeye risk teşkil ederse izin ödeneği ortalama maaşın %100'ü olarak ödenir.
• Hamilelikte hak korumaları — İşten çıkarmaya karşı güçlü koruma (otomatik geçersiz sayılır), düzenli kontroller için ücretli izin gibi haklar.
• Emzirme süresi (permiso de lactancia) — Çocuk 9 aylığa kadar günlük 1 saat ücretli azaltılmış mesai veya birikimli olarak kullanma seçeneği.

Doğum yardımı (prestación por nacimiento) ve özerk topluluk destekleri

• Genel evrensel "doğum yardımı" kaldırıldı; ancak belirli gelir altındaki, çok çocuklu ve tek ebeveynli ailelere ayrıca IMV ve CAPI tamamlayıcı yardımı uygulanır.
• Özerk topluluklar düzeyinde ayrı doğum/evlat edinme tek seferlik ödemeleri olabilir (Bask Bölgesi, Castilla y León vb.); ikamet edilen özerk topluluğun sosyal hizmet sayfası kontrol edilmelidir.

Çocuk bakımı için kısaltılmış mesai ve izinler

• Çocuk bakımı için mesai kısaltma (reducción de jornada por cuidado de hijos) — Çocuk 12 yaşına kadar günlük çalışma saatlerinin 1/8 ila 1/2'si oranında azaltılabilir. Maaş kısaltma oranında düşer ancak iş güvencesi sürer.
• Ücretsiz ebeveyn izni (excedencia por cuidado de hijos) — Çocuk 3 yaşına kadar en fazla 3 yıl ücretsiz izin; ilk 1 yıl için aynı işe dönüş hakkı korunur ve sosyal güvenlik açısından prim sayılır.
• Çocuğun ağır hastalığı için bakım (cuidado de menores con enfermedad grave) — Çocuk kanser gibi ciddi bir hastalığa yakalanırsa anne ya da babadan biri mesaisini en az %50 azaltır ve sosyal güvenlik maaş kaybını telafi eden bir ödenek verir.

Göçmen perspektifi

• Anne ve babanın her birinin 16 hafta alabilmesi için ikisinin de sosyal güvenlik sigortalısı olması gerekir. Biri çalışmıyor, serbest meslek sahibi ya da yurt dışında çalışıyorsa hak durumu farklılaşabilir.
• Türkiye merkezli bir şirketten görevli olarak gönderilmiş kişide sosyal güvenlik bağlılık ülkesi Türkiye olduğunda Türkiye'deki doğum izni mevzuatı uygulanır; İspanya INSS ödenek başvurusu zorlaşır (sosyal güvenlik sözleşmesi çerçevesinde belirlenir).
• Başvuru süresi — Doğum veya evlat edinme sonrası INSS'ye en kısa sürede başvurmak avantajlıdır; bölünerek kullanım söz konusu olduğunda da önceden bildirim gerekir.

Resmi rehberler: Seguridad Social – Nacimiento y cuidado del menor, Ministerio de Inclusión, Seguridad Social y Migraciones, özerk topluluk çalışma ve sosyal hizmet birimleri.