İsviçre sosyal güvenlik sistemi nasıl işler

İsviçre'nin sosyal devleti, vergiyle finanse edilen ulusal bir hizmete değil, zorunlu sigortalara dayanır. Başlıca sistemleri federal kanunlar belirler. Bunları denkleştirme kurumları (Ausgleichskassen), emeklilik sandıkları, işsizlik sandıkları ve özel sağlık sigortacıları yürütür; kantonlar ve belediyeler ise sağlık primi desteklerini, aile yardımı eklerini ve sosyal yardımı üstlenir. Bu nedenle kurallar kantondan kantona değişir. Bu rehber örnek olarak Zürih Kantonunu kullanır.

Kimler kapsamda

Uyruğu ne olursa olsun İsviçre'de yaşayan veya çalışan herkes kapsamdadır. Çalışanlar katkı paylarının çoğunu maaşları üzerinden öder: yaşlılık, malullük ve gelir kaybı tazmini sigortası (AHV/IV/EO) için %10,6 ve işsizlik sigortası (ALV) için %2,2; her biri işverenle eşit olarak paylaşılır (2026). Sağlık sigortası istisnadır: sigortacınızı kendiniz seçer ve primi kendiniz ödersiniz.

AB ve EFTA vatandaşları, emeklilik, sağlık, işsizlik ve aile yardımlarını kendi ülkeleriyle koordine eden Kişilerin Serbest Dolaşımı Anlaşması kapsamındadır. İsviçre'nin bazı başka ülkelerle de ikili sosyal güvenlik anlaşmaları vardır. Ülkenizle böyle bir anlaşma yoksa, kendi ülkenizdeki sigortalılık süreleri İsviçre'de sayılmaz.

Yeni gelenler için ilk kayıtlar

• Taşındıktan sonra 14 gün içinde belediyenize kaydolun ve henüz yapmadıysanız oturum izninize başvurun.
• Gelişinizden sonra üç ay içinde temel sağlık sigortası yaptırın. Geldiğiniz günden itibaren sigortalı sayılırsınız.
• İşvereniniz sizi AHV, kaza ve mesleki emeklilik sigortasına kaydeder. Haftada 8 saatten fazla çalışıyorsanız, işverenin kaza sigortası iş dışındaki kazaları da kapsar.
• 4 ila 15 yaş arasındaki çocukları yerel okula kaydettirin.
• Nasıl vergilendirildiğinizi kontrol edin: C izniniz yoksa vergi genellikle maaşınızdan kesilir.

Alanlara genel bakış

• Sağlık: yıllık muafiyet tutarı (franchise) ve prim destekleriyle zorunlu özel temel sigorta (KVG/LAMal).
• Emeklilik: üç sütun: devlet AHV'si, mesleki emeklilik sandıkları (BVG) ve isteğe bağlı özel birikim (3a sütunu).
• İşsizlik: sigortalı maaşın %70–80'i oranında sigorta ödeneği; son güvenlik ağı olarak belediye sosyal yardımı.
• Aile: aylık çocuk ve eğitim yardımları, ayrıca bazı belediyelerde desteklenen çocuk bakımı.
• Vergi: federal, kanton ve belediye gelir vergisi; birçok yabancı çalışan için kaynakta kesilen vergi.
• Konut: güçlü kiracı koruması, üç aylık kiraya kadar depozito, desteklenen konutlar.
• Eğitim: 11 yıllık ücretsiz zorunlu eğitim, dönem başına üniversite harçları, kanton öğrenim bursları.
• Ebeveynlik: 14 hafta ücretli doğum izni ve diğer ebeveyn için 2 hafta.

Dikkat edilmesi gerekenler

• Sosyal yardıma bağımlı olmak oturum izninizi etkileyebilir ve Zürih'te vatandaşlığa alınmayı 3 yıl boyunca engeller.
• Ev eşyası ve özel sorumluluk sigortası zorunlu değildir, ancak şiddetle tavsiye edilir.
• Evinizde radyo veya televizyon yayını alabilen bir cihaz varsa, Serafe AG tarafından tahsil edilen radyo ve TV ücretini ödemeniz gerekir.

Resmi bilgiler: Zürih Kantonu: yeni gelenler için bilgiler, AHV/IV bilgi merkezi, BSV/FSIO: sosyal güvenlik anlaşmaları, SEM: oturum ve uyum hakkında SSS

İsviçre'de sağlık sigortası

İsviçre'de ücretsiz bir ulusal sağlık hizmeti yoktur. Burada yaşayan herkes, özel bir sigortacıdan temel sağlık sigortası (Grundversicherung, Sağlık Sigortası Kanunu KVG/LAMal kapsamında) yaptırmak zorundadır. Teminatları kanun belirlediği için temel sigorta her sigortacıda aynıdır. Sigortacılar, yaşı ve sağlık durumu ne olursa olsun temel sigorta için başvuran herkesi bekleme süresi olmadan kabul etmek zorundadır. Primler maaşınızdan kesilmez: her ay kendiniz ödersiniz.

Kayıt ve sigortacı değiştirme

• İsviçre'ye geldikten veya bebeğiniz doğduktan sonra sigorta yaptırmak için üç ayınız vardır. Bu üç ay boyunca da sigortalı sayılırsınız.
• Yaşadığınız bölgede faaliyet gösteren herhangi bir sigortacıyı seçebilirsiniz.
• Sigortacılar gelecek yılın primini 31 Ekim'e kadar açıklar. 1 Ocak'ta sigortacı değiştirmek için fesih bildiriminizin 30 Kasım'a kadar mevcut sigortacınıza ulaşması gerekir. Hakkınızda ihtarname gönderilmiş ödenmemiş primleriniz varsa sigortacı değiştiremezsiniz.
• Tamamlayıcı sigorta (Zusatzversicherung) isteğe bağlıdır. Sigortacılar bir sağlık anketinden sonra sizi reddedebilir.

Ne ödersiniz

• Prim: sigortacıya, modele, muafiyet tutarınıza ve yaşadığınız yere bağlıdır. Zürih Kantonunda üç prim bölgesi vardır. 2027 için İsviçre geneli ortalama prim tüm sigortalılar için aylık CHF 412, yetişkinler için CHF 487,60 olacaktır (29 Eylül 2026'da açıklandı; her yıl yeniden belirlenir).
• Muafiyet tutarı (Franchise): yetişkinler yılda CHF 300 ile CHF 2.500, çocuklar CHF 0 ile CHF 600 arasında seçim yapar. Daha yüksek muafiyet tutarı primi düşürür.
• Katılım payı (Selbstbehalt): muafiyet tutarından sonra masrafların %10'unu ödersiniz; yetişkinler için yılda en fazla CHF 700, çocuklar için CHF 350.
• Hastane katkı payı: günlük CHF 15. Çocuklar, eğitimdeki genç yetişkinler ve hamile kadınlar bunu ödemez.
• Hamilelik: doğumla ilgili hizmetler için muafiyet tutarı veya katılım payı ödemezsiniz. Hamileliğin 13. haftasından doğumdan 8 hafta sonrasına kadar olağan tedaviler de masraf paylaşımından muaftır.

Doktorlar ve sigorta modelleri

Aile hekiminiz (Hausarzt) genellikle ilk başvuru noktasıdır ve sizi uzmanlara yönlendirir. Daha ucuz modeller de vardır: aile hekimi veya HMO modeli (hemen her zaman önce seçtiğiniz muayenehaneye gidersiniz) ya da Telmed modeli (önce bir tıbbi danışma hattını ararsınız). Haftada 8 saatten fazla çalışan işçiler, işverenleri aracılığıyla tüm kazalara karşı sigortalıdır. Daha az çalışıyorsanız, serbest çalışıyorsanız veya çalışmıyorsanız kaza teminatını kendiniz ayarlamalısınız; serbest çalışanlar ve çalışmayanlar için bu teminat sağlık sigortasının bir parçasıdır.

Düşük gelirliler prim indirimi (Prämienverbilligung) için başvurabilir. Zürih'te bunu kanton sosyal sigortalar kurumu (SVA Zürich) yürütür. 2026 için CHF 150.000'in üzerinde varlığı olan tek kişilerin hakkı yoktur.

Yeni gelenlerin sık düştüğü hatalar

• Belediyeniz kayıt sırasında sağlık sigortası belgesi ister. Henüz yoksa üç ay içinde teslim etmeniz gerekir.
• CHF 2.500 muafiyet tutarı seçtiyseniz, kötü geçen bir yıl için CHF 3.200 ayırın (muafiyet tutarı artı azami katılım payı).
• İşvereniniz sizi zaten sigortalıyorsa kaza teminatı için iki kez ödeme yapmayın.
• AB/EFTA dışında temel sigorta acil tedavileri yalnızca belli bir sınıra kadar öder. Sağlık hizmetlerinin pahalı olduğu ülkelere gitmeden önce ek seyahat sigortası yaptırmayı düşünün.

Resmi bilgiler: ch.ch: sağlık sigortası masrafları, ch.ch: sigorta yaptırma veya değiştirme, BAG/FOPH: primler hakkında SSS, SVA Zürich: prim indirimi 2026

Emeklilik: üç sütun

İsviçre'de emeklilik geliri üç sütuna dayanır. Devletin yaşlılık ve hayatta kalanlar sigortası (AHV/AVS) temel ihtiyaçları karşılar. Mesleki emeklilik sandıkları (BVG/LPP), AHV ile birlikte son maaşınızın yaklaşık %60'ını sağlamayı hedefler. İsteğe bağlı özel birikim (3a sütunu) ise vergi avantajıyla bunu tamamlar.

1. sütun: AHV/AVS

• Katkı payları: çalışanlar 17. doğum günlerinden sonraki 1 Ocak'tan itibaren öder. AHV, malullük (IV) ve gelir kaybı tazmini (EO) katkıları toplam maaşın %10,6'sıdır; yarısını siz, yarısını işvereniniz öder (2026). Emeklilik yaşından önce çalışmayı bırakanlar, çalışmayan kişi olarak ödemeye devam etmek zorundadır.
• Emeklilik yaşı: erkekler için 65. Kadınlar için kademeli olarak yükseliyor: 1962 doğumlu kadınlar için 64 yıl 6 ay (2026) ve 2028'den itibaren herkes için 65. Emekli aylığını 63 yaşından itibaren alabilir veya 5 yıla kadar erteleyebilirsiniz.
• Tutar: en az bir tam katkı yılınız olmalıdır. Tam aylık (44 numaralı ölçek), 20. doğum gününüzden sonraki 1 Ocak'tan emeklilik yaşına kadar her yıl katkı ödenmesini gerektirir. Her eksik yıl aylığı genellikle en az 1/44 oranında düşürür. Tam aylık emekli aylığı CHF 1.260 ile CHF 2.520 arasındadır; evli bir çiftin iki aylığının toplamı en fazla CHF 3.780 olabilir (tutarlar 2025'te belirlendi ve 2026'da da geçerli).
• 13. aylık: Aralık 2026'dan itibaren emekliler her aralık ayında bir aylık daha alır.

2. sütun: mesleki emeklilik (BVG/LPP)

İşverenler, tek bir işverenden yılda CHF 22.680'den fazla kazanan çalışanlarını (2025–2026 eşiği) kayıtlı bir emeklilik sandığında sigortalamak zorundadır. Katkıları iki taraf da öder; ayrıntıları sandığın yönetmeliği belirler. Zorunlu kısım, CHF 26.460'lık koordinasyon kesintisinden (2025–2026) sonra yılda CHF 90.720'ye kadar olan maaşı kapsar.

3a sütunu: özel emeklilik birikimi

Bağlı bir emeklilik hesabına veya poliçesine ödeme yapabilir ve bunu vergiye tabi gelirinizden düşebilirsiniz. Bir emeklilik sandığınız varsa üst sınır yılda CHF 7.258'dir (2025 ve 2026; genellikle iki yılda bir güncellenir). 2026'dan itibaren, azami tutarın tamamını da ödediğiniz her yıl, 2025 ve sonrasına ait boşlukları 10 yıla kadar geriye dönük olarak doldurabilirsiniz.

Diğer ülkelerle anlaşmalar

AB ve EFTA vatandaşları için Kişilerin Serbest Dolaşımı Anlaşması (1 Haziran 2002'den beri yürürlükte) emeklilikleri koordine eder; böylece bu ülkelerdeki sigortalılık süreleri dikkate alınır. İsviçre'nin ayrıca Avustralya, Brezilya, Kanada, Japonya, Filipinler, Türkiye, Birleşik Krallık ve ABD gibi ülkelerle ikili anlaşmaları vardır. Örneğin Çin, Hindistan ve Güney Kore ile olanlar gibi bazı anlaşmalar emeklilik haklarınızı değil, yalnızca hangi ülkenin sigortasına tabi olduğunuzu belirler.

Yeni gelenlerin sık düştüğü hatalar

• Yurt dışında geçen yıllar, AHV aylığınızı kalıcı olarak düşürebilecek boşluklar bırakır. Denkleştirme kurumunuzdan (Ausgleichskasse) hesap dökümünüzü isteyin.
• Anlaşması olmayan bir ülkeden geliyorsanız yabancı sigortalılık süreleri sayılmaz. İsviçre'den kesin olarak ayrılırsanız, en az bir tam yıl ödeme yapmış olmak şartıyla AHV katkılarınızı faizsiz olarak geri isteyebilirsiniz.
• Düşük emekli aylıkları için ek yardımlar (EL) yalnızca İsviçre'de yaşayanlara ödenir.

Resmi bilgiler: AHV/IV: yaşlılık aylıkları (bilgi notu 3.01), AHV/IV: mesleki emeklilik (bilgi notu 6.06), BSV/FSIO: 3a sütunu SSS, BSV/FSIO: sosyal güvenlik anlaşmaları listesi, AHV/IV: anlaşması olmayan devletlerin vatandaşları (bilgi notu 10.03)

İsviçre'de işsizlik sigortası

İşsizlik sigortası (Arbeitslosenversicherung, ALV) çalışanlar için zorunludur ve her kantonda aynıdır. Yılda CHF 148.200'e kadar olan maaş üzerinden alınan %2,2'lik katkının yarısını siz, yarısını işvereniniz ödersiniz (2026). Serbest çalışanlar sigortalı değildir. Bölgesel istihdam merkezi (RAV) iş arayışınızı destekler ve denetler; ödeneği ise seçtiğiniz bir işsizlik sandığı (Arbeitslosenkasse) öder.

Kimler başvurabilir

• Katkı payları: kayıt olmadan önceki 2 yıl içinde en az 12 ay katkı ödemiş olmak. Bazı kişiler bu şarttan muaftır, örneğin 12 aydan uzun süren bir hastalıktan sonra; bunlar daha düşük, sabit tutarlı bir ödenek alır.
• İkamet: İsviçre'de yaşamanız gerekir. Yabancı uyruklular geçerli bir B veya C iznine sahip olmalıdır. Sınır ötesi çalışanlar (G izni) normalde ikamet ettikleri ülkede başvurur.
• Hazır bulunma: uygun bir işi kabul etmeye istekli ve buna muktedir olmanız, RAV görüşmelerine katılmanız ve her ay iş başvurularınızı belgelemeniz gerekir.
• AB/EFTA vatandaşları, en son İsviçre'de çalışmışlarsa AB/EFTA ülkelerindeki katkı sürelerini saydırabilir.

Tutar ve süre (2026)

• Günlük ödenek (Taggeld): sigortalı maaşınızın %70'i; 25 yaşından küçük çocuklara bakıyorsanız, sigortalı maaşınız ayda CHF 3.797'yi geçmiyorsa veya en az %40 oranında malullük aylığı alıyorsanız %80'i. Sigortalı maaş, son 6 veya 12 aydaki ortalama maaşınızdır (hangisi yüksekse). Haftada 5 günlük ödenek alırsınız.
• Bekleme günleri: ilk ödemeden önce genellikle 5 gün. Yıllık sigortalı geliriniz CHF 36.000'e kadarsa (çocuklara bakıyorsanız CHF 60.000) bekleme günü yoktur; çocuğu olmayanlar için CHF 60.000'in üzerinde 10 ila 20 güne çıkar.
• Süre: 2 yıllık ödenek döneminde, çocuğu olmayan 25 yaş altındakiler için 200 günlük ödenek. 25 yaşından itibaren veya çocuklara bakıyorsanız 12 ila 17 aylık katkıyla 260, 18 ila 24 aylık katkıyla 400 günlük ödenek alırsınız; en az 22 aylık katkısı olan 55 yaş ve üzerindekiler 520 alır. Emeklilik yaşından önceki son 4 yıl içinde işsiz kalırsanız 120'ye kadar ek ödenek alırsınız.

Ödenek sona erdiğinde

Hakkınız tükendiğinde son güvenlik ağı belediyenin sosyal yardımıdır (Sozialhilfe). Zürih'te bunu belediyeler yürütür ve ulusal SKOS yönergelerini uygulamak zorundadır; belediyenizin sosyal hizmetlerine (Soziale Dienste) başvurun. Hakkını 60 yaşına girdiği ayda veya sonrasında kaybedenler, sigorta ve gelir koşullarını karşılıyorlarsa emeklilik yaşına kadar köprü yardımlarından (Überbrückungsleistungen) yararlanabilir.

Yeni gelenlerin sık düştüğü hatalar

• En geç işsiz kaldığınız ilk gün, çevrimiçi veya şahsen RAV'a kaydolun. İhbar süreniz içinde kaydolabilirsiniz ve kaydolmalısınız. Kayıttan önceki günler için ödeme yapılmaz.
• İhbar süresinden itibaren başvurularınızın belgelerini saklayın. Yeni bir işiniz olmadan istifa ederseniz veya işten çıkarılmanıza kendiniz sebep olduysanız, ödenekler 1 ila 60 gün askıya alınabilir.
• Süresi dolmak üzere olan B izninizi zamanında yenileyin. Sosyal yardım, kantonun oturum iznini geri almasına veya yenilememesine yol açabilir; Zürih'te ise ancak son 3 yılda hiç sosyal yardım almadıysanız ya da aldığınızı tamamen geri ödediyseniz vatandaşlığa alınabilirsiniz.

Resmi bilgiler: ch.ch: işsizlik sigortası, SECO: sigortalılar için işsizlik rehberi 2026 (PDF), AHV/IV: işsizlik sigortası katkıları (bilgi notu 2.08), Zürih Kantonu: sosyal yardım, SEM: oturum ve sosyal yardım hakkında SSS

İsviçre'de aile yardımları

İsviçre'de devletin ödediği tek bir ulusal çocuk yardımı yoktur. Bunun yerine aile yardımları (Familienzulagen) işverenler ve aile denkleştirme sandıkları (Familienausgleichskassen, FAK) aracılığıyla ödenir. Federal kanun (FamZG) asgari tutarları belirler; her kanton daha fazlasını ödeyebilir ve doğum veya evlat edinme yardımı ekleyebilir. Çocuk bakımını belediyeler düzenler ve destekler, bu yüzden masraflar büyük farklılık gösterir. Aşağıdaki örnekler Zürih Kantonu ve Zürih şehri içindir.

Aile yardımları (Familienzulagen)

• Çocuk yardımı (Kinderzulage): doğum ayından çocuğun 16 yaşına girdiği ayın sonuna kadar ödenir. Federal asgari tutar: aylık CHF 215 (2026).
• Eğitim yardımı (Ausbildungszulage): zorunlu eğitim sonrası bir eğitimde (çıraklık, ortaöğretim ikinci kademe, üniversite) bulunan 15 yaş ve üzeri çocuklar için, eğitimin sonuna kadar ama en geç 25 yaşına girdikleri aya kadar ödenir. Federal asgari tutar: aylık CHF 268 (2026).
• Zürih Kantonu (2026): 12 yaşına kadar çocuk başına aylık CHF 215, 12 yaşından itibaren CHF 268 ve CHF 268 eğitim yardımı. Zürih doğum veya evlat edinme yardımı ödemez.
• Kimler alır: yarı zamanlı çalışsalar bile ayda en az CHF 630 (yılda CHF 7.560, 2026) kazanan çalışanlar ve serbest çalışanlar. Vergiye tabi geliri yılda CHF 45.360'ı geçmeyen çalışmayan ebeveynler de hak kazanabilir. Her çocuk için yalnızca bir yardım ödenir; iki ebeveyn de hak kazanıyorsa, kimin alacağını kanun belirler.
• Nasıl başvurulur: çalışanlar işverenleri aracılığıyla; serbest çalışanlar kendi FAK'ları aracılığıyla; çalışmayanlar yaşadıkları yerdeki kanton sandığı aracılığıyla (Zürih'te: SVA Zürich) başvurur.

İşsizlik, hastalık ve izin sırasında yardımlar

Doğum, babalık veya evlat edinme izni sırasında yardım devam eder. Hastalanır veya kaza geçirirseniz, yardım o ayın geri kalanında ve üç ay daha devam eder. İşsizlik ödeneği alanlar, diğer ebeveyn aynı çocuk için zaten yardım almıyorsa, kantonlarının çocuk veya eğitim yardımına eşit bir ek ödeme alır.

Çocuk bakımı

Kreşler (Kitas) ve gündüz bakıcı aileler (Tagesfamilien) çoğunlukla özel ve pahalıdır, ancak birçok belediye gelir ve varlığa göre yerleri destekler. Zürih şehrinde (2026'da yürürlükte olan kurallar), 0 ila 4 yaşındaki çocukların ebeveynleri desteklenen bir Kita yeri için günde en fazla CHF 120 ve en az CHF 12 öder; farkı şehir öder. Şehir, iki ebeveynin birlikte %100'ün üzerinde çalıştığı günleri (tek ebeveynlerde tüm çalışma günlerini) yılda en fazla 240 güne kadar destekler. Şehirden iki onay almanız gerekir: desteklenen bakım miktarı ve katkı faktörünüz.

Yeni gelenlerin sık düştüğü hatalar

• Yurt dışında yaşayan çocuklar için yardımlar yalnızca bir anlaşma bunu gerektiriyorsa ödenir; bu da esas olarak çocukları AB/EFTA'da yaşayan AB/EFTA vatandaşları içindir. Birleşik Krallık ile yapılan anlaşma aile yardımlarını kapsamaz.
• Her yeni çocuğu işvereninize bildirin: yardımlar otomatik olarak ödenmez.
• Bir çocuğu ihbar süresi bitmeden desteklenen bir Kita'dan alırsanız, Kita size desteksiz tam ücreti yansıtabilir.
• Oranlar kantona göre değişir. İkinci ebeveyn daha yüksek oranlı bir kantonda çalışıyorsa farkı talep edebilirsiniz.

Resmi bilgiler: BSV/FSIO: aile yardımları, kurallar ve oranlar, BSV/FSIO: kantonlara göre oranlar 2026 (PDF), AHV/IV: aile yardımları (bilgi notu 6.08), SVA Zürich: aile yardımları, Zürih şehri: çocuk bakımı masrafları ve destekler

İsviçre'de vergiler

İsviçre geliri üç düzeyde vergilendirir: Federal Devlet (doğrudan federal vergi), kanton ve belediye. Her kantonun kendi vergi kanunu, oranları ve indirimleri vardır; bu yüzden aynı maaş yerden yere çok farklı vergilendirilir. Kantonlar ve belediyeler servet vergisi de alır; Federal Devlet almaz. Tanınmış kiliselerin üyeleri genellikle kilise vergisi öder. Sosyal sigorta katkıları (AHV, ALV ve emeklilik sandığı) vergiden ayrıdır ve maaşınızdan kesilir.

Kim, nasıl öder

• Vergi mukimliği: İsviçre'de yaşıyorsanız veya burada çalışarak en az 30 gün (çalışmadan 90 gün) kalıyorsanız İsviçre'de tam mükellefsiniz.
• Kaynakta kesilen vergi (Quellensteuer): C izni olmayan ve bir İsviçre vatandaşı ya da C izni sahibiyle evli olmayan yabancı çalışanların vergisi işveren tarafından maaşlarından kesilir. Zürih'te brüt geliriniz yılda en az CHF 120.000 ise ya da en az CHF 3.000 başka geliriniz veya en az CHF 80.000 servetiniz varsa, bunun yerine tam vergi beyannamesiyle tarhiyat yaptırmanız gerekir; ikinci durumda bunu izleyen yılın mart ayı sonuna kadar talep etmelisiniz. Bu sınırların altında da aynı tarihe kadar tam tarhiyat için başvurabilirsiniz. Bir kez bu şekilde tarhiyat yaptırdığınızda, kaynakta kesilen vergiye tabi olduğunuz sürece bu sistemde kalırsınız.
• Vergi beyannamesi (Steuererklärung): C izni sahipleri ve İsviçre vatandaşları her yıl tüm gelir ve varlıklarını bildiren bir beyanname verir. Zürih'te beyanname, izleyen yılın 31 Mart tarihine kadar verilmelidir; ek süreye ihtiyacınız varsa bu tarihten önce belediyenizin vergi dairesinden isteyin.

Oranlar (2026)

• Federal vergi: artan oranlıdır; sabit %11,5 orana yalnızca çok yüksek gelirlerde ulaşılır. CHF 100.000 vergiye tabi gelirde federal vergi, bekâr biri için CHF 2.684,35, evli çift veya tek ebeveyn için CHF 1.816'dır ve çocuk başına CHF 263 düşülür (2026 tarifesi; tarifeler ve indirimler enflasyona göre güncellenir).
• Kanton ve belediye vergisi: kanton kanunla bir temel vergi ("basit vergi") belirler; kanton ve belediye bunun bir katını (Steuerfuss) uygular. 2026'da Zürih Kantonu %95, Zürih şehri %119 uygular; şehirdeki Roma Katolik ve Protestan kiliseleri ise her biri %10 alır. Zürih'in diğer belediyeleri kendi oranlarını belirler.
• Faiz üzerindeki kaynak kesintisi: bankalar faiz ve temettülerden %35 keser. Bu geliri beyannamenizde bildirirseniz %35 size iade edilir veya mahsup edilir.
• KDV (MWST): standart oran %8,1 (2026).

Yeni gelenlerin sık düştüğü hatalar

• Kaynakta kesilen vergide mart sonu süresini kaçırırsanız, o yıl için tam tarhiyat imkânını kaybedersiniz.
• Belediye katsayıları farklıdır; bu yüzden kanton içinde taşınmak bile vergi yükünüzü belirgin şekilde değiştirebilir.
• 3a sütunu ödemeleri vergiye tabi gelirinizi düşürür (emeklilik sandığınız varsa 2026'da CHF 7.258'e kadar). Beyannameniz için bankanızdan aldığınız belgeyi saklayın.
• Vergi borçlarınızı zamanında ödeyin: ödenmemiş borçlar icra siciline (Betreibungsregister) kayıt düşülmesine yol açar ve Zürih'te son 5 yıla ait ödenmemiş kayıtlar vatandaşlığa alınmayı engeller.

Resmi bilgiler: Federal Vergi İdaresi: federal vergi tarifeleri, ESTV/FTA: İsviçre'de geçerli vergiler 2026 (PDF), ESTV/FTA: vergi oranları ve katsayılar 2026 (PDF), Zürih Kantonu: vergi beyannamesi, Zürih Kantonu: yeni gelenler için finans ve vergiler

İsviçre'de konut

Kira ilişkileri federal kanunla (Borçlar Kanunu, OR/CO) düzenlenir; bu yüzden temel kurallar her kantonda aynıdır. Bir daireye başvurduğunuzda ev sahipleri genellikle bir başvuru formu, icra sicilinden bir kayıt örneği (Betreibungsregisterauszug), referanslar veya maaş belgeleri ister. Kiracılar için genel bir konut yardımı yoktur; destek kâr amacı gütmeyen konutlar, sosyal yardım ve ek yardımlar aracılığıyla sağlanır.

Kiralama: haklarınız

• Depozito (Mietkaution): en fazla üç aylık kira. Ev sahibi depozitoyu kiracı adına bir banka tasarruf hesabına veya mevduata yatırmak zorundadır. Banka bu parayı yalnızca iki tarafın onayıyla ya da kesinleşmiş bir mahkeme kararı veya ödeme emriyle serbest bırakır. Kira ilişkisi sona erdikten sonraki bir yıl içinde ev sahibi hukuki bir talepte bulunmamışsa, bankadan parayı size geri ödemesini isteyebilirsiniz.
• Başlangıç kirası: Zürih Kantonunda ev sahipleri, yeni bir kira sözleşmesi imzaladığınızda başlangıç kirasını resmi bir formla bildirmek zorundadır. Kişisel bir zorunluluk veya yerel konut sıkıntısı nedeniyle imzalamak zorunda kaldıysanız ya da kira öncekinden çok daha yüksekse, taşındıktan sonraki 30 gün içinde başlangıç kirasına aşırı olduğu gerekçesiyle uzlaştırma makamında (Schlichtungsbehörde) itiraz edebilirsiniz.
• Kira değişiklikleri: ev sahibinin yaptığı kira artışları ve fesihler kanton tarafından onaylanmış bir formla yapılmalıdır. Faiz oranlarına bağlı kira değişiklikleri, Federal Konut Dairesinin yayımladığı ipotek referans faiz oranını izler: 2 Eylül 2025'ten beri %1,25; 2 Eylül 2026'dan itibaren de yeniden teyit edildi. Kiranız hâlâ %1,5 veya daha yüksek bir orana dayanıyorsa, genellikle indirim talep edebilirsiniz.
• Fesih: iki taraf da bir daire kira sözleşmesini üç aylık ihbar süresiyle, yerel fesih tarihlerinden birine sona erdirebilir.

Kâr amacı gütmeyen ve desteklenen konutlar

Konut kooperatifleri ve belediyeler maliyet kirasıyla daire sunar. Örneğin Zürih şehri kendi dairelerinin görülme haklarını kurayla dağıtır ve bekleme listesi tutmaz. Hanedeki kişi sayısı en az oda sayısının bir eksiği kadar olmalıdır ve kira başlangıcında hane geliri yıllık brüt kiranın dört katını aşmamalıdır. Desteklenen şehir daireleri yalnızca düşük gelirli ve vergiye tabi serveti CHF 200.000'i geçmeyen kişiler içindir. Başvurucuların İsviçre vatandaşı olması veya B, C ya da S iznine sahip olması ve en az 2 yıldır Zürih Kantonunda yaşıyor olması gerekir.

Kira yardımı

Düşük gelirli emekliler ve malullük aylığı alanlar, belli bir tavana kadar kirayı da kapsayan ek yardımlar (Ergänzungsleistungen, EL) alabilir: tek bir kişi için Zürih gibi büyük bir şehirde yılda CHF 18.900 (2025 bilgi notu). Çalışma çağındaki ihtiyaç sahipleri kirayı belediye sosyal yardımının bir parçası olarak alır.

Yeni gelenlerin sık düştüğü hatalar

• Taşındıktan sonra 14 gün içinde yeni belediyenize kaydolun.
• Depozitoyu asla ev sahibinin özel hesabına ödemeyin: kanun sizin adınıza bloke bir hesap açılmasını şart koşar.
• Ev eşyası ve özel sorumluluk sigortası zorunlu değildir, ancak kanton ikisini de şiddetle tavsiye eder.
• Ev sahipleri icra kaydı belgesi ister; bu yüzden icraya düşen ödenmemiş faturalar ev kiralamayı çok zorlaştırır.

Resmi bilgiler: Federal Konut Dairesi: referans faiz oranı, Borçlar Kanunu: kira hukuku (SR 220), Zürih Kantonu: kira formları, Zürih Kantonu: yeni gelenler için konut, Zürih şehri: şehir dairelerinin kiralama koşulları, AHV/IV: ek yardımlar (bilgi notu 5.01)

İsviçre'de eğitim

Zorunlu eğitimi kantonlar yürütür; bu yüzden okul yapıları, tatiller ve bazı kurallar kantondan kantona farklıdır. Çoğu kantonda anaokulu dahil eğitim on bir yıl zorunludur. Devlet okulları ücretsizdir, siyasi ve dini açıdan tarafsızdır; Zürih'te kantonda bulunan her çocuğun okula gitme hakkı vardır. Üniversiteler makul dönem harçları alır ve kantonlar masraflarını karşılayamayan öğrencilere burs verir. Aşağıdaki örnekler Zürih Kantonu içindir.

Zorunlu okul (Volksschule)

• Anaokulu: Zürih'te 31 Temmuz'da dört yaşını doldurmuş her çocuk ağustos ortasında anaokuluna başlar. Anaokulu iki yıl sürer ve zorunludur; tek kabul şartı yaştır. Anaokulunda dersler ağırlıklı olarak İsviçre Almancasıyla yapılır.
• İlkokul: altı yıl. 6. yılın sonunda öğrenciler ortaokula (Sekundarschule, üç yıl) ya da merkezi giriş sınavını (ZAP) geçtikten sonra uzun programlı Gymnasium'a geçer.
• Masraflar: devlet okulları ücretsizdir. Özel okullara izin verilir, ancak ücretlerini kendiniz ödersiniz.
• Kayıt: taşındıktan sonra belediyenizle veya yerel okulla iletişime geçin. Yerel dili iyi konuşamayan çocuklar ek yoğun dil desteği alır.

Zorunlu eğitimden sonra

Gençler meslek çıraklığı (Berufslehre, 2 ila 4 yıl; bir şirkette çalışmayı meslek okuluyla birleştirir) ile lise düzeyinde bir okul (Gymnasium, Fachmittelschule) arasında seçim yapabilir. İsviçre Maturası, tüm İsviçre üniversitelerine ve iki Federal Teknoloji Enstitüsüne (ETH) giriş hakkı verir. Çıraklık federal bir sertifikayla (EBA veya EFZ) sonuçlanır. Meslek ve öğrenim danışmanlığı bölgesel meslek bilgilendirme merkezinde (biz) sunulur.

Yükseköğretim harçları ve öğrenim desteği

• Harçlar: ETH Zürih, İsviçre vatandaşlarından ve giriş yeterliliğini aldıklarında İsviçre'de yaşayan öğrencilerden dönem başına CHF 730 alır; 2025 sonbaharından beri diğer öğrenciler bunun üç katı olan CHF 2.190 öder. Zürih Üniversitesi dönem başına CHF 720 artı zorunlu katkılar ve yabancı lise diploması olan öğrenciler için bir ek ücret alır (2026).
• Burs ve krediler (Ausbildungsbeiträge): sizin (veya genellikle ebeveynlerinizin) yaşadığı kanton geri ödemediğiniz burslar ve faiziyle geri ödediğiniz krediler verir. Zürih'te yabancı uyruklular C iznine sahiplerse, beş yıldır B iznine sahiplerse, tanınmış mültecilerse veya eşit muamele anlaşması olan bir ülkeden (esas olarak AB/EFTA) geliyorlarsa hak kazanır. Çıraklıklar, lise düzeyindeki okullar ile lisans ve yüksek lisans programları desteklenir. 45 yaşın üzerindekiler hiçbir şey alamaz.

Yeni gelenlerin sık düştüğü hatalar

• Zürih'te anaokulu zorunludur. Okula başlamayı ertelemek için normalde okul yönetiminden izin istemeniz gerekir.
• Yabancı bir lise diploması üniversite için otomatik olarak kabul edilmez: kabul ve denklik konusunu doğrudan üniversiteye sorun.
• Harç grupları kabul sırasında belirlenir. ETH'de öğreniminiz sırasında daha sonra düşük harç grubuna geçemezsiniz; bu yüzden ikamet belgenizi öğreniminiz başlamadan önce sunun.
• Burslar genellikle ebeveynlerinizin nerede yaşadığına bağlıdır. Yetişkinler, ilk bir mesleki yeterlilikten sonra Zürih'te iki yıl yaşayıp çalıştıktan sonra (başka koşullarla birlikte) ancak orada kendi burs ikametlerini kazanır.

Resmi bilgiler: ch.ch: anaokulu ve zorunlu okul, Zürih Kantonu: eğitim sistemi, Zürih Kantonu: anaokulu, Zürih Kantonu: eğitim bursu koşulları, ETH Zürih: öğrenim harçları, Zürih Üniversitesi: harçlar

Doğum, babalık ve ebeveyn izni

İsviçre'de ebeveynler arasında paylaşılabilen genel bir ücretli ebeveyn izni yoktur. Bunun yerine federal kanun çalışan annelere 14 hafta doğum izni, diğer ebeveyne ise 2 hafta izin verir; her ikisi de her çalışanın maaş katkılarıyla finanse ettiği gelir kaybı tazmini sistemi (Erwerbsersatzordnung, EO) üzerinden ödenir. Kurallar ulusaldır (Cenevre bazı ek kanton yardımları öder). Kanun asgari düzeyi belirler: işverenler daha fazlasını sunabilir, bu yüzden iş sözleşmenizi veya toplu iş sözleşmenizi kontrol edin.

Doğum izni ve analık ödeneği (Mutterschaftsentschädigung)

• Süre: doğum gününden itibaren en az 14 hafta (98 gün). Bu süre dolmadan tam veya kısmi olarak işe dönerseniz ödenek erken sona erer.
• Tutar: doğumdan önceki ortalama kazancınızın %80'i, günde en fazla CHF 220 (güncel AHV/IV bilgi notu, 1 Ocak 2025 itibarıyla).
• Koşullar: doğumdan önceki 9 ay boyunca AHV kapsamında sigortalı olmuş (bebek erken doğduysa daha az) ve bunun en az 5 ayında çalışmış olmanız gerekir. AB, EFTA veya Birleşik Krallık'taki süreler sayılır. İşsiz olup işsizlik ödeneği alan veya almaya hak kazanan ya da önceki bir maaşa dayalı hastalık ödeneği alan anneler de kapsamdadır.
• Uzun hastane yatışı: bebek doğumdan hemen sonra 14 günden uzun süre hastanede kalmak zorundaysa, sonrasında işe dönmeniz şartıyla ödenek bu süre kadar, en fazla 56 gün uzatılır.
• İş güvencesi: işvereniniz sizi hamilelik süresince ve doğumdan sonraki 16 hafta içinde (deneme süresinden sonra) işten çıkaramaz.

Diğer ebeveyn için izin (Urlaub des andern Elternteils)

Babanın veya annenin eşi olan kadının 2 hafta izin hakkı vardır (tam zamanlı bir işte 10 iş günü). İzin doğumdan sonraki 6 ay içinde, tek seferde veya tek tek günler halinde kullanılmalıdır. Ödenek kazancın %80'idir, günde en fazla CHF 220 (14 günlük ödenek). Anne doğumdan sonraki 14 hafta içinde ölürse, diğer ebeveyn 14 hafta izin alır.

Evlat edinme ve bakım izni

• Evlat edinme izni: evlat edinmek üzere bir çocuğu yanınıza aldığınızda 2 hafta; ilk yıl içinde kullanılmalıdır. Ebeveynler izni bölüşebilir, ancak aynı anda kullanamaz.
• Bakım izni (Betreuungsurlaub): ağır hasta veya yaralı bir çocuğa bakmak için 18 ay içinde en fazla 14 hafta; EO üzerinden ödenir. İki ebeveyn de çalışıyorsa, başka bir paylaşım üzerinde anlaşmadıkları sürece her birinin 7 haftası vardır.

Yeni gelenlerin sık düştüğü hatalar

• Çalışanlar işverenleri aracılığıyla, serbest çalışanlar doğrudan denkleştirme kurumlarına (Ausgleichskasse) başvurur. Siz başvurmazsanız, maaşınızı ödemeye devam eden işveren ödeneği talep edebilir.
• Hamileyken İsviçre'ye taşındıysanız, doğuma kadar 9 aylık sigortalılığınızın olup olmayacağını kontrol edin. AB/EFTA/Birleşik Krallık dışındaki süreler sayılmaz.
• Doğum izni sırasında aile yardımı devam eder ve sağlık sigortasında doğumla ilgili bakım için muafiyet tutarı veya katılım payı ödemezsiniz.
• Diğer ebeveynin 2 haftalık izni doğumdan sonraki 6 ay içinde kullanılmalıdır; o zamana kadar kullanılmayan günler yanar.

Resmi bilgiler: AHV/IV: analık ödeneği (bilgi notu 6.02), AHV/IV: diğer ebeveyn için ödenek (bilgi notu 6.04), Borçlar Kanunu: izin kuralları, md. 329f–329j ve 336c, ch.ch: hamilelikte sağlık sigortası teminatları